کامیون بنز ده تن 1921 | مشخصات، خرابی‌ها و قطعات گیربکس 1921

کامیون بنز 1921 ده تن قدیم یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین کامیون‌های بنز قدیمی در ایران است. این کامیون سال‌هاست که در ناوگان حمل‌ونقل کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد و به دلیل ساختار ساده، استهلاک پایین و دسترسی مناسب به قطعات یدکی همچنان محبوب جاده ها در ایران است.

کامیون بنز 1921 ده تن قدیم تشکیل شده از موتور بنز ده‌تن با 6 سیلندر دیزلی توان حدودی 210 اسب بخار و سیستم سوخت رسانی مکانیکی است و این کامیون از گیربکس 1921دستی و برنجی دار  با تعداد 6 دنده جلو و 1 دنده عقب با   گشتاور ورودی و خروجی بالا طراحی شده و برای شرایط سنگین بسیار سازگار است و دیفرانسیل این کامیون  یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین دیفرانسیل ها در میان کامیون‌های بنز قدیمی در ایران است. این کامیون سال‌هاست که در ناوگان حمل‌ونقل کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد و به دلیل ساختار ساده، استهلاک پایین و دسترسی مناسب به قطعات یدکی همچنان محبوب است.

تاریخچه و دلیل محبوبیت کامیون 1921

کامیون بنز 1921 در دورانی طراحی شده که دوام و استقامت مکانیکی نسبت به پیچیدگی‌های الکترونیکی اولویت داشت. همین موضوع باعث شده این کامیون در شرایط سخت کاری، جاده‌های ناهموار و استفاده طولانی‌مدت عملکرد قابل قبولی از خود نشان دهد.

دلایل محبوبیت این کامیون عبارتند از:

موتور در  کامیون‌های 1921، 1924 و جفت فابریک

موتور کامیون بنز ده‌تن معمولاً با موتورهای دیزلی قدیمی بنز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این موتورها دارای ویژگی‌های زیر هستند:

• نوع موتور: OM 355
• نوع موتور: دیزلی، خطی، ۶ سیلندر
• حجم موتور: ۱۱,۵۸۰ سی‌سی (۱۱.۶ لیتر)
  
• قدرت موتور: ۲1۰ اسب بخار در ۲۲۰۰ دور در دقیقه
• گشتاور: ۸۵۳ نیوتن‌متر در ۱۴۰۰ دور در دقیقه
• تعداد سوپاپ: 24 (4 سوپاپ در هر سیلندر)
• سیستم تنفس: طبیعی (بدون توربوشارژر)
• سیستم روان کننده: روغن 10W40- 20W50
• خنک‌کننده: آب‌ رادیاتور

هماهنگی دقیق موتور و گیربکس و دیفرانسیل باعث شده انتقال قدرت به شکل یکنواخت انجام شود و فشار کمتری به مجموعه وارد شود.

مشخصات فنی گیربکس بنز 1921

گیربکس بنز 1921 ده تن قدیم از نظر فنی دارای مشخصات زیر است:

• نوع گیربکس: دستی (AK6-80) و برنجی دار (S6-80)

• تعداد دنده: 6 دنده جلو + ۱ دنده عقب

• سیستم تعویض دنده: مکانیکی (درب گیربکس چدنی) و میله‌ای (درب گیربکس دو تیکه آلومینیومی)

• جنس پوسته: چدن مقاوم در برابر ضربه و حرارت

• نوع کلاچ: تک صفحه خورشیدی خشک به صورت پدالی و اهرمی

• کاربری: کامیون‌های بنز 1921 ده تن قدیمی

این گیربکس برای تحمل گشتاور بالا طراحی شده و به‌خوبی با شرایط کاری سنگین سازگار است و در دو مدل ساده و برنجی دار طراحی شده که در مدل ساده برای کامیون های شهری و کمپرسی کاربرد دارد و در مدل برنجی دار بیشتر برای جاده های برون شهری.

تفاوت گیربکس AK6-80 و S6-80 چیست؟

گیربکس‌های AK6-80 و S6-80 هر دو از گیربکس‌های دستی قدیمی مرسدس‌بنز هستند که روی کامیون‌های کلاسیک بنز (از جمله رده 1921 و مشابه‌ها) استفاده شده‌اند، اما کاربری، نحوه تعویض دنده و ساختار انتقال قدرت آن‌ها با هم تفاوت دارد.

گیربکس AK6-80 چیست؟

گیربکس AK6-80 نسخه قدیمی‌تر نسبت به S6-80 محسوب می‌شود و برای شرایط کاری سخت طراحی شده است.

نکته: این گیربکس مخصوص راننده های حرفه ای میباشد تا بتوانند با توجه به دور موتور  دنده گیربکس را تعویض کنند.

ویژگی‌ها:

• ۶ دنده جلو + ۱ دنده عقب
• ضرایب دنده متعادل (قدرت + سرعت)
• تمرکز بر افزایش گشتاور در دنده‌های پایین
• مناسب کمپرسی و بار سنگین
• تعویض دنده سخت‌تر  (AK6-80)  نسبت به مدل‌های (S6-80)
• این گیربکس معمولاً روی کامیون‌هایی نصب می‌شد که بیشتر مسیر عملکرد بهتر در مسیرهای شیب‌دار و خاکی داشتند و فشار کاری خیلی سنگین به گیربکس وارد می‌شود و گیربکس بیشتر به تعویض دنده در دنده های سنگین دارد.
• در AK6-80، انتقال قدرت بیشتر به سمت کشش و تحمل فشار تنظیم شده تا کامیون در شرایط سخت کم نیاورد.

گیربکس S6-80 چیست؟

گیربکس S6-80 یک گیربکس ۶ دنده دستی ساده است که تمرکز آن بیشتر روی رانندگی جاده‌ای و باری معمولی بوده است، گیربکس AK6-80 نسخه سنگین‌تر و تقویت‌شده‌تر نسبت به S6-80 محسوب می‌شود و برای شرایط کاری سخت طراحی شده است.

نکته: این گیربکس برای تعویض دنده نیازی به رانندگان حرفه ای ندارد(به علت برنجی‌دار بودن).

ویژگی‌ها:

• ۶ دنده جلو + ۱ دنده عقب
• ضرایب دنده متعادل (قدرت + سرعت)
• مناسب باربری جاده‌ای
• استهلاک کمتر در سرعت‌های بالا به علت استفاده از ترمز دنده یا وجود سینکرونایزر برای تغییر دنده در سرعت
• تعویض دنده نرم‌تر (S6-80) نسبت به مدل‌های ساده (AK6-80)
• این گیربکس معمولاً روی کامیون‌هایی نصب می‌شود که بیشتر مسیر جاده‌ای دارند و فشار کاری خیلی سنگین به گیربکس وارد نمی‌شود و گیربکس کمتر به تعویض دنده احتیاج دارد.

ساختار داخلی گیربکس بنز 1921

گیربکس 1921 دارای ساختار ساده اما بسیار مقاوم است. اجزای اصلی آن شامل:

• شافت ورودی

• شافت واسط

• شافت خروجی

• مجموعه دنده‌ها

• ماهک و کشویی دنده

• بلبرینگ‌ها و بوش‌ها

سادگی این ساختار باعث شده تعمیرکاران به‌راحتی بتوانند عیب‌یابی و تعمیر آن را انجام دهند.

خرابی‌های رایج گیربکس بنز 1921

با توجه به قدیمی بودن این گیربکس، برخی ایرادات به‌صورت متداول در آن مشاهده می‌شود:

• سخت جا رفتن دنده‌ها در گیربکس های ساده (AK6-80) به علت عدم تطابق دور موتور با دور گیربکس به‌ویژه در دنده‌های سنگین

• زوزه کشیدن گیربکس به دلیل خرابی بلبرینگ‌ها و فشار زیاد روی آن‌ها

• پرش دنده به علت عدم تطابق دور موتور با دور گیربکس

• نشتی روغن گیربکس از کاسه‌نمدها به علت فرسودگی

• خوردگی و لب‌پر شدن دنده‌ها در اثر استفاده زیاد از دنده های سنگین و عدم وجود برنجی (AK6-80)

رسیدگی به‌موقع به این مشکلات از بروز خرابی‌های سنگین‌تر جلوگیری می‌کند.

روغن مناسب برای گیربکس بنز 1921

انتخاب روغن مناسب نقش مهمی در عملکرد و عمر گیربکس دارد. روغن پیشنهادی برای گیربکس 1921:

• نوع روغن: GL-4 یا GL-5

• گرانروی مناسب: 85W90

• بررسی سطح روغن به‌صورت دوره‌ای یکساله

• تعویض روغن در فواصل منظم

کمبود یا کیفیت پایین روغن می‌تواند باعث افزایش استهلاک دنده‌ها و بلبرینگ‌ها شود.

نکات مهم نگهداری گیربکس بنز 1921

برای افزایش عمر مفید گیربکس 1921 ده تن قدیم، رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:

• تعویض منظم روغن گیربکس

• تنظیم صحیح کلاچ به صورت دستی 

• استفاده مداوم کلاچ در تعویض دنده

• پرهیز از تعویض دنده خشن در گیربکس ساده و رعایت تطابق دور موتور با گیربکس

• استفاده از قطعات یدکی باکیفیت

• بررسی نشتی روغن در سرویس‌های دوره‌ای

این اقدامات ساده می‌توانند هزینه‌های تعمیر را به‌شدت کاهش دهند.

مشخصات دیفرانسیل 1921

دیفرانسیل یکی از اجزای اصلی سیستم انتقال قدرت است که گشتاور گیربکس را از طریق گاردون به چرخ‌ها منتقل می‌کند و اجازه می‌دهد چرخ‌ها هنگام پیچیدن با سرعت‌های متفاوت بچرخند. وظیفه اصلی آن تقسیم نیرو، افزایش گشتاور از طریق نسبت کرانویل و پینیون و جلوگیری از لغزش چرخ‌هاست.

در کامیون بنز ده تن معمولاً از دیفرانسیل ساده مخروطی استفاده می‌شود و اجزای اصلی آن شامل پوسته، پینیون و کرانویل، بلبرینگ‌ها و دنده‌های هرزگرد و کناری است.
پینیون و کرانویل نقش اصلی در انتقال قدرت دارند و تنظیم دقیق آن‌ها برای جلوگیری از صدا و خرابی بسیار مهم است و بلبرینگ‌ها باعث تعادل و چرخش نرم قطعات می‌شوند و خرابی آن‌ها معمولاً با صدای زوزه مشخص می‌شود.

در این نوع دیفرانسیل به علت وجود کرانویل و پینیون های مختلف می‌توان در سرعت و قدرت ماشین تغییرات ایجاد کرد و همچنین با توجه به استقامت زیاد نسبت به بار های سنگین در بین رانندگان  محبوبیت خاصی دارد.

دنده‌های هرزگرد اختلاف سرعت چرخ‌ها را در پیچ‌ها جبران می‌کنند و در برخی مدل‌ها قفل دیفرانسیل برای مسیرهای لغزنده و ناهموار وجود دارد و صدای غیرعادی، لرزش، نشتی روغن و داغ شدن پوسته از نشانه‌های خرابی دیفرانسیل است.

نگهداری صحیح شامل بررسی دوره‌ای یکساله روغن، تعویض به‌موقع روغن 90w140 و توجه به صداهای غیرعادی، نقش مهمی در افزایش عمر دیفرانسیل دارد.

🔎 رده گیربکس ها

تفاوت کامیون بنز 1921، 1924 و جفت فابریک

بنز 1921

• معمولاً از نسخه‌های قدیمی سری Kurzhauber است که در ایران با نام بنز مایلر 1921 شناخته می‌شود.

• موتور: 6 سیلندر، حدود 210 اسب بخار (مشابه سایر 1921 در ایران).

• گیربکس: معمولاً به گیربکس‌های دستی ZF رده سبک‌تر مانند AK6-80 یا S6-80 مجهز است. در برخی نسخه‌ها ترکیب AK6-80 + GV80 نیز دیده می‌شود..

• این گیربکس باعث می‌شود که 1921 بیشتر مناسب کاربری‌های سبک و بارهای استاندارد باشد.

🔧 بنز 1924

• یکی از محبوب‌ترین کامیون‌های مرسدی بنز سری Kurzhauber است که توسط ایران‌خودرو دیزل هم عرضه شده.

• موتور: 6 سیلندر دیزل OM355 با 210 اسب بخار  اسب بخار و حجم ~11.5 لیتر.

• گیربکس: معمولاً از گیربکس‌های قوی‌تر ZF مانند S6-80 یا S6-80/1 استفاده می‌کند. در مدل‌های مجهزتر، ترکیب S6-80 + GV80 نیز به‌کار رفته است.، نسبت به 1921 پیشرفته‌تر و قدرتمندتر است. 

• این گیربکس عملکرد بهتری در سربالایی‌ها و بارهای متوسط ارائه می‌دهد.

🔧 بنز جفت فابریک (مدل مشابه 2624)

• جفت فابریک که بیشتر در ایران با عنوان 2624 شناخته می‌شود، نسخه‌ای سنگین‌تر از کامیون‌های Kurzhauber است.

• موتور و دیفرانسیل: مشابه 1924 و 1921 است (ساختاری یکسان).

• گیربکس: معمولاً به کامل‌ترین رده گیربکس‌های ZF یعنی S6-80/1 + GV80 مجهز است. وجود گیربکس کمکی GV80 باعث افزایش تعداد ضرایب دنده و مناسب شدن کامیون برای بارهای سنگین و شرایط کاری سخت می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

کامیون بنز 1921 ده تن قدیم یکی از کامیون‌های بادوام و امتحان‌پس‌داده در میان کامیون‌های بنز قدیمی است. ساختار ساده، استقامت بالا و دسترسی مناسب به قطعات یدکی باعث شده این کامیون همچنان در ناوگان حمل‌ونقل کشور فعال باشد.

با نگهداری صحیح و استفاده از قطعات مناسب، کامیون 1921 می‌تواند سال‌ها بدون مشکل به کار خود ادامه دهد و گزینه‌ای اقتصادی برای رانندگان و صاحبان ناوگان باشد.

کلیه حقوق این سند محفوظ است. بازنشر با ذکر منبع مجاز است.